DİYAFRAM : Göğüs ve karın boşluğunu birbirinden ayıran kubbe biçiminde bir kastır. Bu kas nefes alırken alçalarak havanın göğüs boşluğuna dolmasını, soluk verirken eski biçimini alarak havanın boşalmasını sağlar. Diyaframın bu iki hareketini aşağıdaki tekniklerle düzenli çalışarak geliştirirsek, şarkı söylememizi kolaylaştıracak soluk alma-verme biçimini düzenlemiş oluruz. Tüm duygularımızın doğuş yeri diyaframdır. Sevinç, gülme, ağlama, esneme, korku gibi duygusal durumlar, diyaframın titreme, kasılma ve gerilmesiyle oluşur. Doğada üç türlü ses vardır. CELÂLÎ SES : Gücü CEMÂLÎ SES: Güzelliği KEMÂLÎ SES : Bilgeliği temsil eder. Bu seslerin yerinde ve yeterince kullanılması kişinin müzikal ve insani kimliğine güç katar. DİYAFRAM NEFESİNİN ÖZELLİKLERİ 1- Diyafram nefesinde hava, ciğer uçlarına kadar inerek, diyaframla güç birliğine ulaşır. Böylece dolaylı yoldan ses organı da bu güç birliğinden yararlanarak rahatlar. 2- Diyafram nefesi, diğer nefeslere oranla kalbimize daha az yük olur. 3- Diyafram nefesi daha geç, daha düzenli ve istenen basınçta boşalmaya elverişlidir. 4- Diyafram nefesi, göğüs boşluğundaki rezonansı kısıtlamaz. DİYAFRAM NEFESİNİN ALINMASI 1- Vücudumuzu rahat hale getirirken, akciğerlerimizdeki havayı (F) konsonunu kullanarak ateşi üfler gibi (dudaklar Fü diyerek ama ses çıkarmadan nefes verir gibi) sonuna kadar boşaltalım. Bu boşaltmanın en sonunda dayanamayıp aldığımız mecburi yeni nefes, diyafram nefesidir. 2- Rahatlık içinde bir çiçeği koklarken aldığımız nefes, diyafram nefesidir. 3- Bir olay karşısında hayret ettiğimiz anda (Hı veya Ha diyerek içimize çektiğimiz) aldığımız nefes, diyafram nefesidir. 4- Korku anında (Hi diyerek içimize çektiğimiz) aldığımız nefes diyafram nefesidir. 5-Yatakta sırtüstü yatarken alınan nefes, diyafram nefesidir. Not: Şarkı söylemek için alınan en uygun nefes, çiçek koklar gibi alınan nefestir. 1-ÇİÇEK KOKLAR GİBİ NEFES ALMA: Önce, "F" konsonu ile nefes boşaltılır ve gözler kapatılır. Bir çiçek düşünülerek koklar gibi nefes alınır. Her alış verişte vücudun sertleşmemesine ve nefesin geç boşaltılmasına dikkat edilir. Burundan alınan nefes, ağızdan mumu üfler gibi boşaltılır. 2-"S" KONSONU İLE NEFES BOŞALTMA: "F" konsonu ile çalışma yeteri kadar düzenli bir biçime girince; alınan nefes, "S" konsonu ile boşaltmaya başlanır. "S" konsonu, nefesin daha geç, daha düzenli boşalmasını sağlayacak ve diyaframla nefesin daha yakın bir işbirliği kurmasına yardımcı olacaktır. NOT: Bu çalışma, ağır ve düzenli boşalma sağlanıncaya kadar sürdürülmelidir. a) ssssssssss Harfleri uzun zayıf nefesi, b) SSSSSSSSSS Harfleri uzun güçlü nefesi gösterir. ÖRNEKLER: Nefes boşaltılırken, on adet " S " içimizden periyodik olarak sayılır. 1- Diyafram nefesi al. 2- ssssssssss 3- Diyafram nefesi al. 4- SSSSSSSSSS 5- Diyafram nefesi al 6- SSSSSsssss 7- Diyafram nefesi al. 8- sssssSSSSS 3- ALINAN NEFESİN; KESİK KESİK BOŞALTILMASI: Kesik nefes çalışması, nefesin diyaframla daha da sıkı bir işbirliği kurmasına yardımcı olacak ve nefes basıncını artıracaktır. Bu çalışmada alınmış olan bir tek nefes, eşit aralıklarla "S" konsonu kulla-nılarak kesik, kesik verilmeli, arada ikinci bir nefes alınmamalıdır. Kesik nefes çalışmaları, kalbimize daha çok yük bindireceğinden süre ve sayı olarak zararlı olmayacak bir biçimde düzenlenmesi gerekmektedir. Birinci yıl "5" kesik nefesten "30" kesik nefese kadar çıka-rılmalıdır. KESİK NEFES ÇALIŞMALARI a) "s" harfi, küçük kesik nefesi, b) "S" harfi büyük kesik nefesi gösterir. ÖRNEKLER: Her örnekten önce diyafram nefesi alınır. Bir çalışma başarılmadan diğerine geçilmez. 1- s-s-s-s-s 2- S-S-S-S-S 3- s-S-s-S-s 4- S-s-S-s-S 5- s-s-s-s-s-S-S-S-S-S 6- S-S-S-S-S-s-s-s-s-s 7- s-s-s-s-s-s-s-s-s-s 8- S-S-S-S-S-S-S-S-S-S BÜYÜK, KÜÇÜK, KESİK VE UZUN NEFES ÇALIŞMALARI Bu tür çalışma, nefes basıncını daha da arttırmak ve daha da düzenli bir boşalmayı sağlamak için yapılır. Bu çalışmalarda, öncelikle küçük kesik nefesler verilirken, basıncın düşmemesine, büyük ve uzun nefeslerdeki kalitenin bozulmamasına dikkat edilir. ÖRNEKLER: 1- S-S-S-S-S-s-s-s-s-s 2- s-s-s-s-s-S-S-S-S-S 3- S-s-S-s-S-s-S-s-S-s 4- s-S-s-S-s-S-s-S-s-S 5- s-s-s-s-S-s-s-s-s-S 6- S-S-S-S-s-S-S-S-S-s 7- SSSSS-s-s-s-s-s 8- s-s-s-s-s-SSSSS 9- sssss-S-S-S-S-S 10- Ssssssssss 11- SssssssssS 12- ssssSssssS 13- SSSSsSSSSs 14- SsssSssssSssssS 15- s-s-s-s-s-s-s-s-s-s 16- S-S-S-S-S-S-S-S-S-S 17- Ssssssssss 18- SSSSSSSSSS Bütün alıştırmaların uygulaması güçtür. Bu yüzden her biri üzerinde tek tek ve başarılıncaya kadar çalışılmalıdır. Küçük ya da büyük başlayan her nefes, kesintisiz sürerken, önümüze çıkacak olan küçük ya da büyük nefesler, basınç düşürülmeden ve nefes kalitesi bozulmadan uygulanmalıdır. Alıştırmanın sonunda nefessiz kalınmamalıdır. Her alıştırmadan sonra rahatlama sağlanmalı, gerginlik giderilmelidir. BÜYÜYEN VE KÜÇÜLEN KESİK VE UZUN NEFESLER Bu çalışmalar, diyafram gücünü ve nefes basıncını arttırmak için yapılır. Ayrıca topluluğun nüans yapabilme olanağı artar. ÖRNEKLER 1- s-s-s-s-s 2- s-s-s-s-s 3- s-s-ssssssss 4- ssssssssss 5- ssssssssss 6- ssssssssssssssssssss VURGULAR: Bir sözcüğün içindeki kuvvetli okunan heceye, o sözcüğün vurgusu denir. Şarkı söylerken eserdeki vurgular iyi belirtilmelidir. Sözcükler vurgularına göre dört kategoride incelenebilir. 1-VURGUSU SONDA BULUNANLAR: ÖRNEK: Kapı, kapılar, sapan gibi cins isimlerin son hecesi vurgulu okunur. 2-VURGUSU BAŞTA BULUNANLAR : a- Kıta, ülke, deniz, köy, kasaba, şehir, yer, semt, mahalle, ada, göl, akarsu isimlerinde vurgu başa gelir. ÖRNEK: Asya, Türkiye, Merzifon, Sakarya b- Pekiştirme sıfatlarında ÖRNEK: Kapkara, apaçık, yemyeşil... c- İşaret sıfatlarında ÖRNEK: İşte, şöyle, böyle d- Soru sıfatlarında ÖRNEK: Hangisi, nasıl, ne kadar e- Belgisiz sıfatlarda ÖRNEK: Herhangi, birtakım , hayli f- Soru zamirlerinde ÖRNEK: Hangisi, nerde g- Bağ olarak kullanılan hecelerde ÖRNEK: Neyse, yani, şayet, çünkü, zira, fakat h- Belgisiz zamirlerde ÖRNEK: Öbürü, hiçbiri, her biri, hepsi ı- Zarflarda ÖRNEK: Elbet, hemen, burada, şurada, nihayet, erkenden j- Fiiller gibi çekimlenen (var, yok) sözcüklerinde ÖRNEK: Var mı, varmışım, vardın k- Kökleri tek hece olan fiillerin emir 2. şahıslarında ÖRNEK: gel, gelin, geliniz l- Kökleri tek hece olan fiillerin bütün olumsuz çekimlerinde ÖRNEK: Kazma, kazmamıştım, kazmayınız 3- VURGUSU ARADA BULUNANLAR : a- Olumlu fiillerin bileşik zamanlarıyla, emirlerin ikinci şahıslarında ÖRNEK: Getiriniz, kaldırınız, okuyun b- Bütün olumsuz fiillerle, olumsuz mastarların bütün zamanlarında vurgu, olumsuz eki "me" ya da "ma" hecesinden daha önceki heceye düşer. ÖRNEK: İnanmıyorum, sevindirmemek c- Cümle takısı olan sözlerle, fiilimsi zarflarda vurgu, sondan bir evvelki heceye düşer. ÖRNEK: Alırken, severken, çaldıkça, güzeldir, temizdir d- "Ce, cesine, ca, casına" takılarını alan zarflarda vurgu, takıdan önceki heceye düşer. ÖRNEK: Sevince, delicesine, insanca, insancasına Not: Yalnız aynı takıları alan sıfatların vurgusu sondadır. e- Zaman zarfları (Den beri, dan beri) eklerini aldığı zaman, vurgu bu eklerin ilk hecesine düşer. ÖRNEK: Gördüğümden beri, seveliden beri f- "ise, idi, ile, iken" sözcüklerinin kısaltılmış biçimlerini takı olarak alan sözcüklerde vurgu, takılardan önceki heceye düşer. ÖRNEK: almışken, sessizce, kaldıysa, Akif’le, serindi 4- VURGUSU OLMAYANLAR : a - mi, mı, mü, mu,soruları ve çekimleri b - ve, de, da, dahi bağları c - idi, ise, ki, iken ekleri d - "bir" belgisiz sıfat ise; vurgusuz, sayı sıfatı ise; vurguludur. e - Daha, gibi, için kelimeleri, bazen vurgu almazlar. ÖRNEK : Yurt için çalış, arkadaşın gibi ol